सुनिता विल्यम्स यांची नासामधून निवृत्ती : अंतराळ संशोधनातील एका प्रेरणादायी पर्वाला विराम
सुनिता विल्यम्स यांची नासामधून निवृत्ती : अंतराळ संशोधनातील एका प्रेरणादायी पर्वाला विराम
वॉशिंग्टन: वृत्तसंस्था
भारतीय वंशाच्या जगप्रसिद्ध अंतराळवीर सुनिता विल्यम्स यांनी अंतराळ क्षेत्रातील आपल्या प्रदीर्घ आणि ऐतिहासिक प्रवासाचा निरोप घेतला आहे. अमेरिकन अंतराळ संशोधन संस्था ‘नासा’ने अधिकृत घोषणा केली आहे की, सुनिता विल्यम्स २७ वर्षांच्या गौरवशाली सेवेनंतर २७ डिसेंबर २०२५ पासून निवृत्त झाल्या आहेत. त्यांच्या निवृत्तीमुळे जागतिक अंतराळ संशोधनातील एका सुवर्ण युगाचा समारोप झाल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे.
सुनिता विल्यम्स यांची नासामधील कारकीर्द १९९८ मध्ये सुरू झाली. तेव्हापासून त्यांनी आपल्या अचाट जिद्दीच्या जोरावर अनेक कठीण मोहिमा यशस्वी केल्या. आपल्या संपूर्ण कार्यकाळात त्यांनी तीन प्रमुख अंतराळ मोहिमांमध्ये सक्रिय सहभाग नोंदवला. यामध्ये विविध शटल मिशन्स आणि आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील (ISS) प्रदीर्घ वास्तव्याचा समावेश आहे. त्यांनी एकूण ६०८ दिवस अंतराळात व्यतीत केले असून, आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर सर्वाधिक काळ राहणाऱ्या अंतराळवीरांच्या जागतिक यादीत त्यांनी दुसरे स्थान पटकावले आहे. या प्रदीर्घ वास्तव्यादरम्यान त्यांनी केवळ वैज्ञानिक प्रयोगच केले नाहीत, तर अंतराळ स्थानकाचे संचालन आणि तांत्रिक दुरुस्तीची कामेही अत्यंत कौशल्याने हाताळली.
सुनिता विल्यम्स यांच्या नावावर अनेक जागतिक विक्रम नोंदवले गेले आहेत. त्यांनी एकूण नऊ वेळा ‘स्पेसवॉक’ केला असून, एकूण ६२ तास ६ मिनिटे अंतराळात प्रत्यक्ष चालण्याचा पराक्रम केला आहे. महिला अंतराळवीरांच्या श्रेणीत हा एक जागतिक विक्रम मानला जातो. याशिवाय, अंतराळात असताना मॅरेथॉन पूर्ण करणाऱ्या त्या जगातील पहिल्या व्यक्ती ठरल्या होत्या. त्यांच्या या कामगिरीतून त्यांची कमालीची शारीरिक आणि मानसिक क्षमता संपूर्ण जगासमोर सिद्ध झाली.
मूळच्या भारतीय वंशाच्या असलेल्या सुनिता विल्यम्स यांनी आपल्या कर्तृत्वाने भारताच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला आहे. त्यांच्या कारकिर्दीने भारतातील ग्रामीण भागापासून शहरापर्यंतच्या हजारो तरुणांना, विशेषतः मुलींना विज्ञान आणि अंतराळ संशोधनाकडे वळण्याची मोठी प्रेरणा दिली. नासाने दिलेल्या माहितीनुसार, अधिकृत सेवेतून निवृत्त झाल्यानंतरही त्या थांबणार नसून, येणाऱ्या काळात त्या अंतराळ शिक्षण आणि युवा पिढीला मार्गदर्शन करण्याच्या कार्यात स्वतःला वाहून घेतील.महिलांसाठी अंतराळ संशोधनाची कवाडे अधिक रुंदावणाऱ्या या महान वीरांगनेचे कार्य येणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी दीपस्तंभ म्हणून नक्कीच मार्गदर्शक ठरेल.
