स्वीडनचा शिक्षणात मोठा यू-टर्न ; स्क्रीनकडून फळ्याकडे – मुले पुन्हा वापरणार वह्या पुस्तके.
स्वीडनचा शिक्षणात मोठा यू-टर्न ; स्क्रीनकडून फळ्याकडे – मुले पुन्हा वापरणार वह्या पुस्तके.
शैक्षणिक :एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क
युरोपमधील प्रगत शिक्षण व्यवस्थेसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या स्वीडनमध्ये सध्या शिक्षण पद्धतीबाबत महत्त्वाचा पुनर्विचार सुरू झाला आहे. गेल्या काही वर्षांत देशातील अनेक शाळांनी डिजिटल आणि इंटरॅक्टिव्ह शिक्षण पद्धतीला मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारले होते. विद्यार्थ्यांच्या हातात टॅबलेट, संगणक, ऑनलाइन अॅप्स आणि डिजिटल पाठ्यसामग्री देऊन वर्गातील अध्यापन अधिक आधुनिक करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. काही शाळांमध्ये तर पारंपरिक पाठ्यपुस्तकांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर कमी करण्यात आला होता.
मात्र अलीकडील काही शैक्षणिक अभ्यास आणि अहवालांमुळे या पद्धतीवर पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. शिक्षणतज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार डिजिटल साधनांच्या अतिरेकी वापरामुळे विद्यार्थ्यांच्या वाचन आणि लेखन कौशल्यांवर काही प्रमाणात परिणाम होत असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः लहान वयातील विद्यार्थ्यांना स्क्रीनवरून अभ्यास करताना एकाग्रता टिकवणे कठीण जाते, असेही शिक्षकांचे म्हणणे आहे.
काही आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक मूल्यमापन अहवालांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत कौशल्यांबाबत दिसून आलेल्या बदलांमुळेही हा विषय चर्चेत आला आहे. वर्गात शिक्षकांचा थेट संवाद, वही-पुस्तकांचा वापर आणि हाताने लेखन सराव यामुळे विद्यार्थ्यांची समज आणि लक्ष अधिक चांगले विकसित होते, असे अनेक शिक्षकांचे मत आहे.याच पार्श्वभूमीवर स्वीडनमध्ये शाळांमध्ये पुन्हा कागदी पाठ्यपुस्तकांचा वापर वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. विशेषतः प्राथमिक स्तरावरील विद्यार्थ्यांसाठी पुस्तकाधारित शिक्षण आणि हस्तलिखित सरावाला अधिक महत्त्व देण्याची भूमिका सरकारकडून व्यक्त केली जात आहे. काही वृत्तांनुसार यासाठी शाळांना अतिरिक्त पाठ्यपुस्तके उपलब्ध करून देण्यासाठी निधी देण्याची तयारीही दाखवण्यात आली आहे.
तज्ज्ञांचे मत असे आहे की तंत्रज्ञान पूर्णपणे टाळणे हा उपाय नसला तरी त्याचा अतिरेक टाळणे आवश्यक आहे. डिजिटल साधने शिक्षणासाठी उपयुक्त ठरू शकतात, परंतु त्यांचा वापर संतुलित पद्धतीने होणे गरजेचे आहे. तंत्रज्ञान आणि पारंपरिक अध्यापन यांचा योग्य समन्वय साधला तर विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला अधिक चालना मिळू शकते.
स्वीडनमध्ये सुरू झालेला हा बदल जगभरातील शिक्षण व्यवस्थांसाठीही एक विचार करण्याचा मुद्दा ठरत आहे. डिजिटल शिक्षणाच्या वाढत्या प्रभावात पारंपरिक पद्धतींचे महत्त्व काय असावे, यावर पुन्हा चर्चा सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
