ज्येष्ठ पार्श्वगायिका सुमन कल्याणपूर यांचे निधन
ज्येष्ठ पार्श्वगायिका सुमन कल्याणपूर यांचे निधन
मुंबई : एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क
भारतीय चित्रपटसंगीत आणि मराठी भावगीतांच्या क्षेत्रातील ज्येष्ठ पार्श्वगायिका सुमन कल्याणपूर यांचे रविवारी मुंबईतील त्यांच्या राहत्या घरी निधन झाले. त्या ८९ वर्षांच्या होत्या. वयोमानानुसार उद्भवलेल्या आरोग्य समस्यांमुळे त्या गेल्या काही काळापासून सार्वजनिक कार्यक्रमांपासून दूर होत्या. त्यांच्या निधनामुळे भारतीय संगीत क्षेत्रातील एका महत्त्वाच्या पर्वाचा अंत झाल्याची भावना संगीतप्रेमी आणि कलावंतांकडून व्यक्त होत आहे.
सुमन कल्याणपूर यांचा जन्म २८ जानेवारी १९३७ रोजी अविभाजित भारतातील भवानीपूर येथे झाला. त्यांचे माहेरचे नाव सुमन हेमाडी होते. लहानपणापासूनच त्यांना संगीताची आवड होती. शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी गायन क्षेत्रात पदार्पण केले. त्यांच्या आवाजातील मधुरता, स्पष्ट उच्चार आणि भावपूर्ण सादरीकरणामुळे त्यांनी अल्पावधीतच संगीत क्षेत्रात स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले.
कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी ‘सुमन हेमाडी’ या नावाने गायन केले. प्रसिद्ध गायक तलत महमूद यांनी त्यांच्या गायन प्रतिभेची दखल घेत त्यांना चित्रपटसृष्टीत संधी मिळवून देण्यासाठी प्रोत्साहन दिले. त्यानंतर हिंदी चित्रपटसंगीताच्या सुवर्णकाळात त्यांनी अनेक संगीतकारांसोबत काम केले आणि आपल्या गायकीचा ठसा उमटविला.
सुमन कल्याणपूर यांनी हिंदी चित्रपटांमध्ये अनेक गाजलेली गाणी गायली. त्यांच्या आवाजातील साधेपणा आणि सुरेलपणामुळे त्यांना रसिकांची विशेष पसंती मिळाली. मोहम्मद रफी, मन्ना डे, मुकेश यांसारख्या आघाडीच्या गायकांसोबत त्यांनी अनेक युगुलगीते सादर केली. त्यांच्या अनेक गीतांना आजही जुन्या हिंदी चित्रपटसंगीताच्या लोकप्रिय गीतांमध्ये स्थान मिळते.
मराठी संगीतविश्वातही त्यांचे योगदान तितकेच महत्त्वाचे राहिले आहे. मराठी भावगीत, भक्तिगीत आणि चित्रपटगीतांच्या माध्यमातून त्यांनी रसिकांच्या मनात अढळ स्थान निर्माण केले. ‘निंबोणीच्या झाडामागे’, ‘अरे संसार संसार’, ‘केतकीच्या बनी तिथे नाचला मोर’, ‘रिमझिम झरती श्रावणधारा’ यांसारखी गीते आजही तितक्याच आवडीने ऐकली जातात. त्यांच्या आवाजातील कोमलता आणि भावस्पर्शी अभिव्यक्तीमुळे ही गीते अजरामर ठरली.
हिंदी आणि मराठी व्यतिरिक्त त्यांनी गुजराती, बंगाली, भोजपुरी, पंजाबी, कन्नड, ओडिया तसेच इतर भारतीय भाषांमध्येही गायन केले. विविध भाषांतील हजारो गीतांमुळे त्यांची ओळख देशभरातील संगीतप्रेमींपर्यंत पोहोचली.
संगीत क्षेत्रातील दीर्घकालीन योगदानाची दखल घेत भारत सरकारने २०२३ मध्ये त्यांना ‘पद्मभूषण’ या देशातील तिसऱ्या सर्वोच्च नागरी सन्मानाने गौरविले होते. याशिवाय विविध सांस्कृतिक संस्थांकडूनही त्यांना अनेक पुरस्कार आणि सन्मान प्राप्त झाले होते.
गेल्या काही वर्षांपासून त्या सार्वजनिक जीवनापासून दूर होत्या. मात्र त्यांच्या गीतांचा वारसा आजही संगीतप्रेमींच्या स्मरणात कायम आहे. त्यांच्या निधनाची बातमी समजताच राजकीय, सामाजिक, सांस्कृतिक आणि चित्रपट क्षेत्रातील अनेक मान्यवरांनी शोक व्यक्त केला. विविध माध्यमांद्वारे त्यांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली.
सुमन कल्याणपूर यांच्या पश्चात मुलगी आणि नातवंडे असा परिवार आहे. भारतीय संगीतसृष्टीला समृद्ध करणाऱ्या या ज्येष्ठ गायिकेच्या निधनाने संगीतविश्वाची मोठी हानी झाली आहे.
