दिल्लीत एकवटले हजारो कॉकरोच परीक्षा पद्धती बदलण्यासाठी जंतर-मंतरवर विराट आंदोलन
दिल्लीत एकवटले हजारो कॉकरोच परीक्षा पद्धती बदलण्यासाठी जंतर-मंतरवर विराट आंदोलन
एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क नवी दिल्ली: विशेष प्रतिनिधी
देशातील विविध स्पर्धा परीक्षा, प्रवेश परीक्षा आणि शैक्षणिक बोर्डांच्या परीक्षांमध्ये सातत्याने समोर येणाऱ्या पेपरफुटीच्या आणि गैरव्यवहाराच्या घटनांमुळे देशभरातील तरुण आणि विद्यार्थ्यांमध्ये प्रचंड असंतोष निर्माण झाला आहे. या वाढत्या संतापाचा मोठा उद्रेक आज देशाच्या राजधानीत पाहायला मिळाला. देशभरातून आलेल्या शेकडो विद्यार्थ्यांनी केंद्रीय शिक्षण व्यवस्थेच्या विरोधात आणि विद्यार्थ्यांच्या न्याय्य हक्कांसाठी दिल्लीतील ऐतिहासिक जंतर-मंतर मैदानावर एक मोठे, शिस्तबद्ध आणि शांततापूर्ण आंदोलन छेडले. ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ (सीजेपी) या तरुण आणि विद्यार्थ्यांच्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या संघटनेच्या बॅनरखाली हे आंदोलन करण्यात आले.
या संपूर्ण आंदोलनाचे मुख्य निमंत्रक आणि युवा नेते अभिजित दिपके यांच्या नेतृत्वाखाली विद्यार्थ्यांनी केंद्रीय शिक्षण मंत्र्यांच्या राजीनाम्याची जोरदार मागणी केली. विशेष म्हणजे, अमेरिकेतून आपले उच्च शिक्षण पूर्ण करून आजच मायदेशी परतलेले अभिजित दिपके विमानतळावरून थेट जंतर-मंतर येथील आंदोलनस्थळी दाखल झाले. विमानतळावरून बाहेर पडताच त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या या लढ्याचे नेतृत्व स्वीकारले. देशातील परीक्षा पद्धती पूर्णपणे कोलमडली असून, प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या लाखो विद्यार्थ्यांच्या भविष्याचा बाजार मांडला जात असल्याचा आरोप यावेळी आंदोलकांनी केला.
या आंदोलनाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांनी केंद्र सरकारसमोर अत्यंत महत्त्वाच्या आणि दूरगामी मागण्या ठेवल्या आहेत. परीक्षा घेणाऱ्या केंद्रीय संस्थांच्या संपूर्ण कारभाराची तात्काळ पुनर्रचना करण्यात यावी, ही या आंदोलनाची मुख्य मागणी आहे. परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि भविष्यात पेपरफुटीच्या घटनांना पूर्णपणे आळा घालण्यासाठी अत्यंत कडक आणि ‘अजामीनपात्र’ (Non-Bailable) कायद्याची अंमलबजावणी तातडीने करावी, अशी मागणी विद्यार्थ्यांनी लावून धरली आहे. जोपर्यंत दोषींना कठोर शिक्षा देणारा आणि जामीन न मिळणारा कायदा देशात लागू होत नाही, तोपर्यंत पेपरफुटीची ही साखळी तुटणार नाही, असा सूर आंदोलनस्थळी उमटला.
दिल्लीतील या विद्यार्थी आंदोलनाला लडाखचे ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते, शिक्षणतज्ज्ञ आणि पर्यावरणवादी नेते सोनम वांगचुक यांनी जंतर-मंतरवर प्रत्यक्ष उपस्थित राहून आपला जाहीर पाठिंबा दिला. विद्यार्थ्यांच्या मागण्या अत्यंत रास्त आणि देशाच्या हिताच्या असल्याचे त्यांनी नमूद केले. यावेळी बोलताना वांगचुक यांनी केंद्र सरकार आणि दिल्ली प्रशासनाला अत्यंत कडक शब्दांत इशारा दिला. केंद्र सरकारने जर अभिजित दिपके किंवा आंदोलन करणाऱ्या या निष्पाप विद्यार्थ्यांवर कोणत्याही प्रकारची दडपशाही करण्याचा प्रयत्न केला, किंवा त्यांना अटक केली, तर आपण दिल्लीतच थेट ४२ दिवसांचे म्हणजेच तब्बल सहा आठवड्यांचे अन्नत्याग उपोषण करू, अशी घोषणा वांगचुक यांनी केली. त्यांच्या या भूमिकेमुळे विद्यार्थी आंदोलनाला मोठी नैतिक ताकद मिळाली असून, प्रशासनावरील दबाव प्रचंड वाढला आहे.
दिल्लीतील या आंदोलनाचे पडसाद महाराष्ट्रातही उमटले. शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी या मुद्द्यावरून केंद्र सरकारला थेट धारेवर धरले. त्यांनी मुंबईतून एक विशेष प्रसिद्धीपत्रक जारी करत विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला संपूर्ण पाठिंबा दर्शवला. देशाचे भविष्य असलेल्या तरुण विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी आणि त्यांच्या आयुष्याशी असा खेळ करू नका, असा सज्जड दम ठाकरे यांनी केंद्र सरकारला दिला. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करताना विद्यार्थ्यांची संपूर्ण तरुण पिढी अहोरात्र कष्ट करत असते, त्यामुळे त्यांच्या न्याय्य मागण्यांकडे दुर्लक्ष न करता हा संवेदनशील प्रश्न केंद्र सरकारने अत्यंत गांभीर्याने आणि तत्परतेने सोडवला पाहिजे, अशी मागणी ठाकरे यांनी केली.
दिवसभर चाललेल्या या आंदोलनानंतर अखेर सायंकाळी ५ वाजण्याची मुदत संपताच दिल्ली पोलिसांनी आंदोलक विद्यार्थ्यांना मैदान रिकामे करण्याचे अधिकृत आदेश दिले. जंतर-मंतर आणि आसपासच्या परिसरात कायदा आणि सुव्यवस्थेचा कोणताही गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ नये, यासाठी दिल्ली पोलिसांकडून अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त आणि कडक सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली होती. संपूर्ण परिसराला छावणीचे स्वरूप आले होते.
दुसरीकडे, आंदोलनाचे नेतृत्व करणारे अभिजित दिपके यांची प्रकृती अचानक खालावल्यामुळे आणि त्यांना अस्वास्थ जाणवू लागल्याने, ते डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार सायंकाळी ५ वाजण्यापूर्वीच आंदोलनस्थळावरून बाजूला झाले होते. आपल्या नेत्याची प्रकृती ठीक नसतानाही, उपस्थित सर्व विद्यार्थ्यांनी अत्यंत समजूतदारपणा दाखवला. पोलिसांनी दिलेल्या कायदेशीर मुदतीचा आणि नियमांचा आदर करत, सर्व विद्यार्थ्यांनी कोणतीही हिंसा किंवा घोषणाबाजी न करता अत्यंत शांततेत जंतर-मंतर मैदान रिकामे केले आणि तिथून काढता पाय घेतला.
दिल्ली पोलिसांनीही या संपूर्ण आंदोलनादरम्यान अत्यंत संयम आणि शांतता राखल्याबद्दल आंदोलक विद्यार्थ्यांचे जाहीर आभार मानले आहेत. आंदोलन शांततेत संपले असले, तरी खबरदारीचा उपाय म्हणून दिल्लीतील जंतर-मंतर आणि महत्त्वाच्या शासकीय कार्यालयांच्या परिसरात अद्यापही कडक सुरक्षा व्यवस्था आणि पोलिसांची गस्त कायम ठेवण्यात आली आहे.
