सध्याच्या शैक्षणिक वर्षांतील विद्यार्थ्यांना त्रिभाषा धोरणातून पूर्णपणे सूट
सीबीएसईचा विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा
सध्याच्या शैक्षणिक वर्षांतील विद्यार्थ्यांना त्रिभाषा धोरणातून पूर्णपणे सूट :सीबीएसईचा विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा
नवी दिल्ली : एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) त्रिभाषा धोरणा संदर्भात आज एक अत्यंत महत्त्वाचे स्पष्टीकरण जारी केले आहे. बोर्डाने प्रसिद्ध केलेल्या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, सध्या दहावीत शिकत असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या तुकडीला नवीन भाषा धोरणाचे पालन करावे लागणार नाही. बोर्डाच्या या निर्णयामुळे देशभरातील लाखो विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना मोठा दिलासा मिळाला असून, गेल्या काही दिवसांपासून अभ्यासक्रमातील बदलांविषयी सुरू असलेल्या चर्चांना आता पूर्णविराम मिळाला आहे.
याविषयी अधिक माहिती देताना बोर्डाने स्पष्ट केले आहे की, केवळ सध्याच्या दहावीच्याच विद्यार्थ्यांना नव्हे, तर सध्या सातवी, आठवी आणि नववीमध्ये शिकत असलेल्या विद्यार्थ्यांनाही या नियमातून तात्काळ सूट देण्यात आली आहे. हे विद्यार्थी जेव्हा आगामी काळात दहावीच्या वर्गात पोहोचतील, तेव्हा त्यांना तिसऱ्या भाषेसाठी बोर्डाची परीक्षा देण्याची कोणतीही आवश्यकता भासणार नाही. म्हणजेच, सध्याच्या शैक्षणिक वर्षांतील विद्यार्थ्यांना जुनी व्यवस्थाच लागू राहणार असून, त्यांच्यावर नवीन भाषेचा कोणताही अतिरिक्त भार टाकला जाणार नाही.
सीबीएसईच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध माहितीनुसार, राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाच्या (एनईपी) अंतर्गत त्रिभाषा सूत्र लागू करण्याची तयारी सुरू असली, तरीही शैक्षणिक वर्षाच्या मध्यभागी कोणताही अचानक बदल करणे विद्यार्थ्यांच्या हिताचे नाही. ऐन परीक्षेच्या काळात विद्यार्थ्यांवर मानसिक दडपण येऊ नये आणि त्यांच्या शैक्षणिक कामगिरीवर याचा विपरीत परिणाम होऊ नये, यासाठी बोर्डाने हा अत्यंत व्यावहारिक आणि संवेदनशील निर्णय घेतला आहे.
आकाशवाणीवरून प्रसारित झालेल्या या बातमीनंतर शिक्षण क्षेत्रातून, विशेषतः शाळांचे मुख्याध्यापक आणि शिक्षकांकडून या निर्णयाचे स्वागत होत आहे. बोर्डाच्या या वेळेवर आलेल्या स्पष्टीकरणामुळे विद्यार्थ्यांमधील संभ्रमावस्था आणि चिंता पूर्णपणे दूर झाली आहे. हे नवीन त्रिभाषा धोरण नेमके कोणत्या शैक्षणिक वर्षापासून आणि कोणत्या नवीन प्रवेशांपासून पूर्णपणे अनिवार्य केले जाईल, याची सविस्तर रूपरेषा आणि मार्गदर्शक नियमावली सीबीएसई आगामी काळात स्वतंत्रपणे जाहीर करणार आहे, जेणेकरून शाळा आणि विद्यार्थ्यांना पूर्वतयारीसाठी पुरेसा वेळ मिळेल.
यावर मत व्यक्त करताना पन्हाळा येथील संजीवन पब्लिक स्कूलचे प्राचार्य बी. आर. बेलेकर म्हणाले की, “सीबीएसईने जारी केलेले ‘R1, R2 आणि R3’ हे नवीन त्रस्तरीय संरचनेचे परिपत्रक शालेय शिक्षणाची गुणवत्ता, पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेने टाकलेले एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल आहे. या बदलाकडे केवळ एक प्रशासकीय सुधारणा म्हणून न पाहता, शाळांना अधिक कार्यक्षम आणि विद्यार्थी-केंद्रित बनवणारा एक पद्धतशीर आणि दूरगामी उपक्रम म्हणून पाहिले पाहिजे.”
”सीबीएसईचे मूळ उद्दिष्ट नेहमीच घोकंपट्टीपेक्षा संकल्पनात्मक समज, कौशल्य विकास, चिकित्सक विचार आणि ज्ञानाच्या व्यावहारिक उपयोजनाला प्राधान्य देणारे राहिले आहे. नवीन राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाला (NEP) सुसंगत अशी ही नवीन प्रणाली शाळांना स्वतःच्या कामगिरीचे आत्मपरीक्षण करण्यासाठी आणि शैक्षणिक दर्जा सुधारण्यासाठी एक स्पष्ट आराखडा उपलब्ध करून देते. यामुळे शाळांमध्ये केवळ एक वेळच्या तपासणीची वाट न पाहता, सातत्यपूर्ण सुधारणा, नाविन्यपूर्ण प्रयोग आणि निरंतर वाढीची एक नवी संस्कृती निर्माण होईल.”
”मात्र, या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी प्रणालीचे खरे यश हे तिच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीवर अवलंबून असेल. यासाठी शिक्षक आणि शालेय व्यवस्थापनाचे योग्य सक्षमीकरण करणे, त्यांना आवश्यक संसाधने पुरवणे आणि संस्थात्मक पाठबळ देणे अत्यंत गरजेचे आहे. तसे न झाल्यास, ही व्यवस्था प्रत्यक्ष सुधारणा घडवून आणण्याऐवजी केवळ कागदोपत्री नियमांची पूर्तता करणारी ठरेल, अशी भीतीही त्यांनी व्यक्त केली.
”एक प्राचार्य म्हणून, मी या ‘R1, R2 आणि R3’ रचनेकडे एक पुरोगामी आणि अत्यंत आवश्यक सुधारणा म्हणून पाहतो. जर ही प्रणाली लवचिकता, स्पष्टता आणि मार्गदर्शकाच्या भूमिकेतून राबवली गेली, तर ती शिक्षण पद्धतीचा दर्जा आणि संस्थांची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी नक्कीच मैलाचा दगड ठरेल. भविष्यातील आव्हानांसाठी विद्यार्थ्यांना सक्षमपणे तयार करू शकणारी एक मजबूत, विद्यार्थी-केंद्रित आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण व्यवस्था निर्माण करण्याची क्षमता या उपक्रमात आहे,” असा विश्वास प्राचार्य बी. आर. बेलेकर यांनी व्यक्त केला.
