धास्ती नको ! गुणपत्रिकेवरील ब्रिटीश  पाउंड £’च्या चिन्हाचे गूढ उकलले

धास्ती नको ! गुणपत्रिकेवरील ब्रिटीश  पाउंड £’च्या चिन्हाचे गूढ उकलले:

राज्य मंडळाचे अधिकृत स्पष्टीकरण

पुणे: एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क

महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने मार्च २०२६ च्या इयत्ता १० वीच्या निकालानंतर विद्यार्थ्यांच्या गुणपत्रिकेवर दिसणाऱ्या एका विशिष्ट चिन्हाबाबत महत्त्वाची माहिती प्रसिद्ध केली आहे. काही समाजमाध्यमांवर आणि पालकांमध्ये गुणपत्रिकेवरील ‘£’ या चिन्हाचा संबंध ‘ब्रिटीश पाउंड’ या चलनाशी जोडून संभ्रम निर्माण केला जात होता. मात्र, हे चिन्ह कोणत्याही चलनाचे नसून ते केवळ एका शैक्षणिक नियमाचे प्रतीक असल्याचे मंडळाने स्पष्ट केले आहे.

​राज्य मंडळाने प्रसिद्ध केलेल्या प्रकटनानुसार, विद्यार्थ्यांच्या गुणपत्रिकेवर आणि प्रमाणपत्रावर निकालाचे विविध पैलू स्पष्ट करण्यासाठी अनेक वर्षांपासून विविध सांकेतिक खुणांचा वापर केला जातो. यामध्ये ‘£’ हे चिन्ह प्रामुख्याने ‘सर्वोत्तम ५’ म्हणजेच ‘बेस्ट फाईव्ह’ या धोरणांतर्गत देण्यात आलेले आहे. शासनाच्या २५ फेब्रुवारी २०१० च्या निर्णयानुसार ही योजना लागू करण्यात आली असून, त्याअंतर्गत अनिवार्य सहा विषयांपैकी ज्या पाच विषयांमध्ये विद्यार्थ्याला सर्वाधिक गुण मिळाले आहेत, त्या गुणांच्या आधारे टक्केवारी निश्चित केली जाते. ही टक्केवारी दर्शवण्यासाठीच या सांकेतिक चिन्हाचा वापर केला जातो.

​मंडळाने दिलेल्या अधिक माहितीनुसार, गुणपत्रिकेवर केवळ ‘£’ हेच एकमेव चिन्ह नसून इतरही अनेक महत्त्वाचे संकेत वापरले जातात. उदाहरणार्थ, ‘XX’ ही खूण एखाद्या विषयात मिळालेली सूट दर्शवते, तर ‘AA’ ही खूण विद्यार्थ्याची अनुपस्थिती स्पष्ट करते. तसेच खेळातील प्रावीण्याबद्दल किंवा इतर कलागुणांसाठी मिळणारे जास्तीचे गुण दर्शवण्यासाठी ‘$’ किंवा ‘@’ यांसारख्या चिन्हांचा वापर करण्यात येतो. विनियामानुसार प्रथम श्रेणीसाठी आवश्यक असलेले जास्तीचे गुण मिळाल्यास तिथे ‘*’ अशी खूण केलेली असते.

​काही माध्यमांमध्ये अपुऱ्या माहितीच्या आधारे या चिन्हांबाबत चुकीचे तर्क लावले गेल्यामुळे विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये विनाकारण भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. हे लक्षात घेऊन मंडळाचे सचिव डॉ. दीपक माळी यांनी या प्रकटनाद्वारे वस्तुस्थिती मांडली आहे. ही चिन्हे आणि त्यांचा अर्थ प्रत्येक गुणपत्रिकेच्या मागील बाजूस स्पष्टपणे छापलेला असतो, त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी कोणत्याही अफवांवर विश्वास ठेवू नये असे आवाहनही मंडळाने केले आहे.

​शिक्षण मंडळाने आपल्या कामकाजात पारदर्शकता आणि सुसंगती राखण्यासाठी अशा प्रकारच्या सांकेतिक खुणांची एक निश्चित प्रशासकीय पद्धत विकसित केली आहे. सन २०१० पासून ही पद्धत सातत्याने वापरली जात असून ती मंडळाच्या प्रस्थापित नियमावलीचाच एक भाग आहे. त्यामुळे गुणपत्रिकेवरील त्या विशिष्ट खुणेचा परकीय चलनाच्या चिन्हाशी दुरान्वयेही संबंध नसल्याचे आता स्पष्ट झाले असून पालकांनी आणि विद्यार्थ्यांनी कोणताही गैरसमज बाळगू नये असे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.